Hoe betrek je kinderen bij een uitvaart?

Als kinderen worden geconfronteerd met een overlijden in hun jonge leven, gunnen we ieder kind dat hun ervaring met uitvaarten begint met het overlijden van een hele oude overgrootouder. Echter zijn er ook veel kinderen die afscheid moeten nemen van een opa of oma of zelfs van een papa of mama, broer of zus. Veel ouders vragen zich af of het verstandig is om nog jonge kinderen te betrekken bij het proces van afscheid nemen en/of mee te nemen naar de uitvaart.

Rouw bij kinderen

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat wanneer iemand in de omgeving van een kind is overleden, het in eerste instantie belangrijk is om het kind zelf de keuze te laten of hij of zij wel aanwezig wil zijn bij de uitvaart. Kinderen blijken die keuze heel goed zelf te kunnen maken. Het verdient daarom de voorkeur om kinderen zo veel als mogelijk erbij te betrekken. Door kinderen te betrekken bij het afscheid hebben ze het gevoel dat ze erbij horen, gehoord en serieus genomen worden in hun gevoelens.

Rouw bij kinderen houdt ook vragen stellen in. Wij ervaren dat kinderen heel onbevangen vragen stellen. ‘Wat ga je met mijn oma doen? Waarom moet ze haar bril op? Ze kan toch niet meer kijken?’ Op alle vragen geven wij zo rustig en duidelijk mogelijk een antwoord.

Wat kunnen kinderen doen?

Een mooie tekening maken, de kist beschilderen, een mooie brief schrijven en die misschien wel voorlezen bij het afscheid, een lied zingen bij het afscheid, bellen blazen, kaarsjes aansteken, maar ook samen met ons voor de rouwauto lopen of meerijden. Het is ook mogelijk dat kinderen een New Life vlindersluiting voor de kist beschilderen. De vlindersluiting is een alternatief voor de gebruikelijke schroefknoppen die standaard bij een kist gebruikt worden om de deksel te sluiten.

Zij kunnen de vlinder zelf beschilderen en deze op een zorgvuldig gekozen moment op de kist draaien. Voordat de daadwerkelijke crematie of begrafenis plaatsvindt kan de vlinder weer van de kist verwijderd worden en kunnen de kinderen hun vlinder mee naar huis nemen. Ze kunnen de vlinder thuis een plaatsje geven als herinnering.

Zo houden de kinderen een troostrijke herinnering over aan de uitvaart. Uiteraard kunnen de vlinders ook onbeschilderd gebruikt worden.

“Er kan en mag van alles, als het maar bij het kind past.”

Kinderen nemen bij het afscheid hun eigen plek in. Door hun aanwezigheid bij het uitvaart zijn ze u tot steun. Hoe waardevol is dat…

Wij hebben veel informatie en werkmaterialen over rouw bij kinderen. Kleuren, lezen, een verhaaltje voorlezen en erover praten kan ze helpen hun ervaring en gevoel over het verlies te uiten. Wij vertellen u hier graag meer over.

10 tips om kinderen te betrekken bij een uitvaart

We geven 10 tips voor het bespreken van de dood met kinderen en het betrekken van kinderen bij een uitvaart.

Tip 1 – Leg de dood op een eenvoudige manier uit.

Vertel eerlijk wat het betekent als iemand dood is gegaan. Zeg “als iemand dood is, werkt het lichaam niet meer” en vermijd uitleg als “hij slaapt” of “ze is op reis”.

Tip 2 – Geef ruimte aan vragen en emoties van kinderen.

Kinderen kunnen onverwachte vragen stellen én in herhaling vallen. Beantwoord alle vragen rustig, eerlijk en zo vaak als nodig. Benoem ook dat verdrietig zijn normaal is en dat je mag huilen.

Tip 3 – Betrek kinderen bij het afscheid nemen.

Een tekening, een briefje schrijven dat mee de kist in mag of de kist beschilderen: door met iets praktisch bezig te zijn, kunnen kinderen hun emoties vormgeven.

Tip 4 – Leg uit wat er gaat gebeuren op de uitvaart.

Vertel stap-voor-stap wat er gaat gebeuren: we gaan naar een ruimte met veel stoelen, er worden verhalen verteld, we brengen de kist naar het graf: weten wat er gaat gebeuren, maakt het minder spannend en zorgt voor minder angst.

Tip 5 – Laat kinderen zelf kiezen waar ze bij willen zijn.

Geef kinderen de keuze om wel of niet te kjken naar de overledene of (delen van) de ceremonie bij te wonen. Dring niets op, maar leg uit waarom het waardevol kan zijn.

Tip 6 – Laat kinderen iets doen tijdens de ceremonie.

Een kaars aansteken, een bloem neerleggen, iets voorlezen, muziek uitkiezen of de kist helpen dragen. Er is veel te bedenken. Zelf iets doen geeft kinderen een gevoel van betrokkenheid en erkenning.

Tip 7 – Zorg voor een vertrouwd gezicht tijdens de uitvaart.

Vraag een volwassene (bijv. een vriendin of de vaste oppas) extra op het kind te letten en naar het kind toe te gaan, zodat hij of zij zich veilig voelt als het te veel wordt.

Tip 8 – Richt thuis een herdenkingsplek in.

Een tafel met foto’s, knuffels, tekeningen en andere dingen die herinneren aan de persoon die overleden is. Zo hebben kinderen een plek om even naartoe te gaan en waar je er met elkaar over kan praten, dat is troostend.

Tip 9 – Informeer de omgeving van kinderen.

Breng school, sportclubs en ouders op de hoogte van het verlies. Als je oudere kinderen hebt, kun je dit samen doen. Vertel wat er is gebeurd, zodat zij het kind kunnen steunen of begrijpen waarom hij of zij anders reageert.

Tip 10 – Praat na én blijf erover praten.

Praat na afloop met elkaar over hoe het was, vraag hoe ze zich voelden en wat ze ervan vonden. Niet alleen op de dag van de uitvaart, blijf dit regelmatig doen…